جراحیهای تخصصی چشم
درمان دقیق و پیشرفته بیماریهای قرنیه و سطح چشم
چشم یکی از حیاتیترین و پیچیدهترین ارگانهای بدن انسان است که كوچكترین تغییر در ساختار شفاف آن (از جمله قرنیه، عدسی و ملتحمه) میتواند بینایی فرد را به شدت تحت تاثیر قرار دهد. جراحیهای تخصصی چشم به مجموعهای از اقدامات درمانی ترمیمی، بازسازی و پیوندی اطلاق میشود که هدف آنها رفع آسیبهای ساختاری، استقرار مجدد شفافیت محیطهای نوری چشم و حفظ سلامتی سطح بینایی است.
در مطب دکتر الناز نکوئی (جراح و متخصص چشم)، درمان و جراحیهای تخصصی چشم با اتکا بر دانش روز چشمپزشکی، پروتکلهای استاندارد درمانی و بهرهگیری از تجهیزات دقیق تشخیصی انجام میپذیرد
فهرست مطالب
جراحی آب مروارید (کاتاراکت)
آب مروارید به کدر شدن عدسی طبیعی (Lens) چشم گفته میشود که به طور طبیعی شفاف بوده و وظیفه متمرکز کردن نور بر روی شبکیه را بر عهده دارد. با افزایش سن، پروتئینهای تشکیلدهنده عدسی دچار تغییر ساختاری شده و گلودگی یا کدورت ایجاد میکنند.
علائم اصلی بروز آب مروارید:
- کاهش تدریجی و بیدرد حدت بینایی (تاری دید)
- حساسیت شدید به نور (Glare) به ویژه هنگام رانندگی در شب
- کمرنگ به نظر رسیدن رنگها یا تمایل دید به زردی
- تغییرات مکرر و ناگهانی در شماره عینک یا لنز تماسی
- دوبینی در یک چشم (Monocular Diplopia)
تکنیک جراحیفیکوامولیفیکاسیون (Phacoemulsification)
تنها راه درمان قطعی آب مروارید، خارج کردن عدسی کدر شده و جایگزینی آن با عدسی داخل چشمی (Intraocular Lens - IOL) است. امروزه جراحی کاتاراکت به روش فاکو (Phaco) انجام میشود که یکجراحی با برش کوچک (Micro-incision) است:
ایجاد برش بسیار کوچک
برشی حدود ۲ تا ۲.۵ میلیمتر در حاشیه قرنیه ایجاد میشود
استفاده از امواج اولتراسوند
با امواج مافوق صوت، کپسول عدسی کدر شکسته و خرد شده و سپس ساکشن میشود
جایگذاری عدسی (IOL)
عدسی تاشو درون کپسول طبیعی چشم قرار میگیرد و بدون نیاز به بخیه باز میشود
انواع عدسیهای پیشرفته داخل چشمی (Premium IOLs)
انتخاب عدسی مناسب بر اساس سبک زندگی، شغل و انتظارات بیمار تعیین میشود:
- عدسیهای تککانونه (Monofocal IOLs): بینایی کامل را در یک فاصله (معمولاً دید دور) فراهم میکنند و بیمار برای مطالعه همچنان به عینک نیاز دارد.
- عدسیهای چندکانونه (Multifocal / Trifocal IOLs): با توزیع نور، بینایی دور، نزدیک و حدواسط (دید مانیتور) را تامین کرده و نیاز به عینک را به حداقل میرسانند.
- عدسیهای توریک (Toric IOLs): علاوه بر درمان آب مروارید، آستیگماتیسم قرنیه بیمار را نیز به طور همزمان اصلاح میکنند.
- عدسیهای با عمق فوکوس گسترده (EDOF): پیوستگی دید عالی از فاصله دور تا حدواسط را بدون ایجاد هاله نور شدید ارائه میدهند
جراحی ناخنک چشم (Pterygium)
ناخنک (Pterygium) یک بافت غیرطبیعی، مثلثیشکل و دارای عروق است که از ملتحمه (بافت شفاف پوشاننده سفیدی چشم) شروع شده و به سمت قرنیه رشد میکند. این عارضه عمدتاً ناشی از تماس مزمن با اشعه ماوراء بنفش (UV) خورشید، گرد و غبار، باد و خشکی چشم است.
عوارض عدم درمان به موقع ناخنک:
- کشیدگی قرنیه و ایجاد آستیگماتیسم شدید: بافت ناخنک با انحراف قرنیه باعث تاری دید میشود.
- انسداد محور نوری (Visual Axis): در صورت پیشروی تا مرکز قرنیه، باعث افت شدید بینایی میشود.
- التهاب، قرمزی مزمن و سوزش شدید که با درمانهای قطرهای کنترل نمیشود.
روشهای جراحی تخصصی ناخنک
در جراحی تخصصی ناخنک، هدف تنها برداشتن بافت نیست، بلکه جلوگیری از عود مجدد اهمیت بنیادی دارد:
- برداشتن کامل بافت ناخنک (Excision): پاکسازی دقیق بافت آسیبدیده از روی قرنیه و ملتحمه.
- پیوند اتوگرافت ملتحمه (Conjunctival Autografting): بهترین روش استاندار بینالمللی که در آن بافتی سالم از ملتحمه خود بیمار برداشت شده و به محل جراحی پیوند زده میشود تا احتمال عود به کمتر از ۵٪ برسد.
- استفاده از چسب بیولوژیک (Fibrin Glue): به جای استفاده از بخیههای متعدد، پیوند با چسب بافتی متصل میشود که باعث کاهش چشمگیر درد، التهاب و سرعت بالای بهبودی میگردد.
درمان تخصصی ضایعات سطح چشم و قرنیه
سطح چشم شامل قرنیه، ملتحمه و لبه پلکها است که ممکن است دچار ضایعات گوناگون Benign (خوشخیم) یا التهابی شود. تشخیص افتراقی دقیق این ضایعات جهت اتخاذ تصمیم درمانی درست الزامی است.
انواع ضایعات سطح چشم و روشهای درمان
- پینگوکولا (Pinguecula): برجستگیهای موازی یا زرد رنگ روی ملتحمه که در صورت التهاب مزمن یا ایجاد ناراحتی با جراحی یا روشهای نوین برداشته میشوند.
- خالهای ملتحمه (Conjunctival Nevus): ضایعات پیگمانته خوشخیم که نیاز به ارزیابی دقیق، پایش دورهای و در صورت تغییر شکل یا نیاز زیبایی، برداشت جراحی دارند.
- کیستها و پاپیلومهای ملتحمه: برآمدگیهای مایع یا بافتی که طی یک جراحی سرپایی کوچک پاکسازی میشوند.
- درمان بیماریهای سطح چشم با فناوریهای نوین (Plexer Plus / پلاسما): بهرهگیری از پلاسما درمانی برای ضایعات سطحی خاص بدون نیاز به جراحی تهاجمی و بخیه.
مراقبتهای جامع قبل و بعد از جراحیهای تخصصی چشم
اقدامات قبل از عمل:
- انجام معاینه کامل چشم و ارزیابی ساختارهای قدامی و خلفی با تجهیزات پیشرفته.
- انجام بیومتری و محاسبه دقیق توان عدسی (برای جراحی کاتاراکت).
- قطع مصرف لنزهای تماسی از چند روز قبل از معاینات اصلی (طبق دستور پزشک).
- استفاده مرتب از قطرههای آنتیبیوتیک یا درمانی پیش از عمل در صورت تجویز.
مراقبتهای حیاتی بعد از عمل:
- استفاده منظم از قطرههای چشمی: شامل آنتیبیوتیکها و قطرههای ضدالتهاب طبق جدول زمانی تعیین شده.
- محافظت فیزیکی: استفاده از شیلد یا محافظ چشمی هنگام خواب در روزهای اول جهت جلوگیری از فشار ناخواسته.
- عدم ورود آب و شستشوی چشم: پرهیز از تماس مستقیم آب با چشم به مدت 3 روز جهت جلوگیری از عفونت.
- پرهیز از فعالیتهای سنگین: خودداری از بلند کردن اجسام سنگین، خم شدن ناگهانی و ورزشهای سنگین در هفتههای اول.
- استفاده از عینک آفتابی استاندارد: جهت کاهش حساسیت به نور و محافظت در برابر اشعه UV.
سوالات متداول درباره جراحیهای تخصصی چشم
خیر؛ این جراحی معمولاً بهصورت سرپایی و تنها با قطرههای بیحسی موضعی انجام میشود و بیمار نیازی به بیهوشی عمومی یا بستری شبانه ندارد.
در روشهای قدیمی بدون پیوند، احتمال عود ناخنک بالا بود؛ اما با بهکارگیری تکنیک پیوند اتوگرافت ملتحمه و چسب بافتی، میزان عود به کمتر از ۵ درصد کاهش یافته است.
خیر؛ انتخاب نوع عدسی به سلامت شبکیه، میزان آستیگماتیسم، شغل و نیازهای بصری بیمار بستگی دارد که در جلسه مشاوره قبل از عمل به دقت سنجیده میشود.
اکثر بیماران ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از جراحیهای سرپایی مانند کاتاراکت، بهبود نسبی دید را تجربه کرده و میتوانند فعالیتهای سبک روزمره را آغاز کنند.
رزرو نوبت معاینه و مشاوره تخصصی
جهت بررسی تخصصی سلامت چشم، ارزیابی قرنیه و دریافت مشاوره جراحی با دکتر الناز نکوئی میتوانید از طریق راههای ارتباطی زیر اقدام نمایید.